Pistill Valgeirs Guðjónssonar um heiðursverðlaunahafann 2008 - Rúnar Júlíusson

G. Rúnar Júlíusson

Ef einhverjum dytti í hug að varpa fram hugtakinu Íslandsbítill, er aðeins einn einstaklingur sem kemur til greina til að hengja nafnbótina á: Guðmundur Rúnar Júlíusson frá Keflavík, betur þekktur sem Rúnni Júl.
Keflavík stendur í skjóli úfins sjávar eða logntærs eftir atvikum. Þessi gamalgróna verstöð varð laust upp úr 1960 að því er virtist upp úr þurru, iðandi hrútakró nýrrar og full æsilegrar tónlistar að mörgum hinna ráðsettari þótti. Um þetta leyti var farið að tala í fullri alvöru um gömlu dansana.
Þessi menningarbylting var þó ekki alveg úr lausu lofti gripin. Á Miðnesheiði ofan við Keflavík og Njarðvíkurnar tvær var fjölmennur bandarískur dátakaupstaður, með útvarps- og sjónvarpstöð sem enginn tónelskur unglingur varð ósnortinn af. Samgangur var tölverður á milli soldáta og Suðurnesjafólks og í blámóðu tímans má hugsa sér að bandaríski herinn hafi skilið öllu meira eftir sig í andlegum efnum en hann tók með sér heim. Það hefur heldur aldrei verið sterkasta hlið amrískra að tileinka sér góða siði annarra þjóða. Þeim þykir heimaslátrað best.

Rúnar Júlíusson óx úr grasi í Keflavík, í norðanverðri hringiðu kalda stríðsins. Hann var réttur maður á réttum tíma þegar saman laust tveimur menningarsprengingum; rokkinu úr vestri og svo nýrri framsetningu þessarar taktföstu tónlistar, úr andstæðri átt. Arfur afkomenda afrískra þræla hljómaði nýstárlega í meðförum drengja sem fæddust í sprengjuregni seinni heimstyrjaldarinnar á Stóra Bretlandi og nú var ekki aftur snúið.

Sagan hermir að Rúnar Júlíusson hafi byrjað á raunverulegum byrjunarreit sem tónlistarmaður. Hann kunni ekki að spila á neitt hljóðfæri en þótti reyndar lagviss og söngvinn, svo eldra skyldfólki þótti unun á að hlýða. Önnur saga segir að hann hafi valist í flokkinn sem síðar varð Hljómar af því að hann var tiltölulega bassaleikaralegastur drengja á svæðinu. Hljómar voru og eru fyrstu poppstjörnur Íslands. Þar fór Rúnar, þessi annars hægláti kurteisispiltur hamförum. Hann hékk í veikburða ljósakrónum og stóð nakinn í beltisstað á gjögtandi hátalarasúlum frá Marshall verksmiðjunum, með það eitt að leiðarljósi að hefja kraft stuðsins á örlítið hærra plan. Sem honum tókst. Gunnar Þórðason stóð skrefinu aftar á sviðinu og sá til þess að hljóðfæraslátturinn var fumlaus þó bassabotninn vantaði í hljóminn.
Helstu jökulár íslenska poppsins runnu í sama farveg þegar hallaði að nýjum áratug, þeim áttunda eins og seventís heita á íslensku. A landsliðið stofnaði Trúbrot og til varð spáný kynslóð hljómsveita á landinu bláa. Rúnar var í A landsliðinu og lék á bassann sem aldrei fyrr, í nánu hrynsambandi við frumkvöðla tvofalda bítsins, Gunnars Jökuls Hákonarson og Karl Sighvatsson.
Öld hippanna barst á seinni skipunum til Íslandsstranda og Trúbrjótar voru hvað fremstir jafningja í þeim efnum.

Eins og skrattinn úr sauðaleggnum birtust svo Lónlí blú boys með blandaðan landa og diggíliggileyjuðu til Búðardals og heim aftur. Í lífi Rúnars Julíussonar var að hefjast nýr kafli, kenndur við Geimstein. Sá kafli stendur enn og sér ekki fyrir endann á honum , þótt Íslandsbítillinn sé hrokkinn á sjötugsaldurinn og kominn með spánýjar hjartalokur úr gáfaðasta spendýri jarðar að sumra sögn.
Á Upptökuheimilinu að Skólavegi 12 í gömlu Keflavík hafa fjölmargir tónlistarmenn fengið tækifæri til að láta ljós sitt skína og skína margir enn. Þannig hefur Rúnar haft áhrif á íslenskt tónlistarlíf langt útfyrir sinn eiginn túngarð.

Rúnar Júlíusson er vel kominn að þeirri viðurkenningu sem félagar hans í tónlistarheiminum veita honum nú. Hann hefur staðið langa vakt og stendur hana enn, ofurlítið knattspynulegur til fótanna með Fender bassann í síðri ól. Söngvarinn, bassaleikarinn, lagasmiðurinn, útgefandinn og séntilmaðurinn veit sjálfur að tónlistarbransinn tæki ofan, væri hann með hatt á höfðinu, fyrir eilífa æskumanninum Rúnari Júlíussyni.